ΣτΕ: H ώρα της κρίσης για τα μη κρατικά πανεπιστήμια από την Ολομέλεια
Αν ο νόμος «πέσει», η κυβέρνηση θα δεχθεί καίριο πολιτικό πλήγμα, καθώς η αναθεώρηση του άρθρου 16 είναι ένα από τα κεντρικά ιδεολογικά και πολιτικά αφηγήματα του κυβερνώντος κόμματος.
Σήμερα, το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) ανοίγει έναν κρίσιμο δικαστικό κύκλο, με την ολομέλεια να καλείται να συζητήσει και στο τέλος να κρίνει τη συνταγματικότητα του νόμου 5094/2024, που επιτρέπει την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων. Ο νόμος, ψηφισμένος πέρσι από την κυβέρνηση, ήρθε να ταράξει τα νερά της ανώτατης εκπαίδευσης, παρακάμπτοντας το άρθρο 16 του Συντάγματος, που ορίζει ότι αυτή παρέχεται αποκλειστικά από δημόσια και κρατικά πανεπιστημιακά ιδρύματα. Η όποια απόφαση που θα εκδώσει το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο αναμένεται να σημαδέψει το εκπαιδευτικό τοπίο, με πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις.
Στο ΣτΕ, η μάχη δίνεται σε πολλά μέτωπα. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ) καθώς και πανεπιστημιακοί προσφεύγουν, υποστηρίζοντας ότι ο νόμος παραβιάζει το άρθρο 16 του Συντάγματος και απαιτεί συνταγματική αναθεώρηση – κάτι που η κυβέρνηση απέφυγε. Από την άλλη, ιδιωτικά κολέγια ζητούν ακύρωση, θεωρώντας ότι τα μη κρατικά ΑΕΙ δημιουργούν «εκπαίδευση δύο ταχυτήτων», περιορίζοντας την επιχειρηματική τους ελευθερία και αφήνοντας τα δικά τους πτυχία σε δεύτερη μοίρα.
Η Ολομέλεια καλείται να απαντήσει σε καίρια ερωτήματα: Είναι ο νόμος συμβατός με το Σύνταγμα; Παρακάμπτει τη διαδικασία αναθεώρησης; Συνάδει με το ενωσιακό δίκαιο, που επιτρέπει την ελεύθερη εγκατάσταση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων; Μάλιστα, δεν αποκλείεται να παραπεμφθεί ερώτημα στο Δικαστήριο της ΕΕ, αν οι δικαστές κρίνουν ότι χρειάζεται ευρωπαϊκή «υπόδειξη».
Η απόφαση δεν είναι μόνο νομική. Αν ο νόμος «πέσει», η κυβέρνηση θα δεχθεί καίριο πολιτικό πλήγμα, καθώς η αναθεώρηση του άρθρου 16 είναι ένα από τα κεντρικά ιδεολογικά και πολιτικά αφηγήματα του κυβερνώντος κόμματος.
Σύμφωνα με τον νόμο 5094/2024 επιτρέπεται η εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα ή η δημιουργία νέων ιδιωτικών φορέων, υπό αυστηρές προϋποθέσεις πιστοποίησης. Η κυβέρνηση το παρουσιάζει ως εκσυγχρονισμό, που θα φέρει επενδύσεις και ανταγωνισμό, ενώ οι επικριτές του μιλούν για υπονόμευση της δημόσιας παιδείας.
Προς το παρόν, τα πανεπιστήμια του εξωτερικού που -εκμεταλλευόμενα τον νόμο Πιερρακάκη- έχουν καταθέσει αίτηση για να ιδρύσουν παραρτήματα στην Ελλάδα είναι 12 για λειτουργία παραρτημάτων τους από φέτος τον Σεπτέμβριο και ακόμη ένα για τη μεθεπόμενη ακαδημαϊκή χρονιά. Η αξιολόγησή τους θα γίνει από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης με βάση το αυστηρά καθορισμένο θεσμικό πλαίσιο.
